Prawo pracy w praktyce – aktualne przepisy i planowane zmiany 2026

W ostatnim czasie w Kodeksie pracy wprowadzono szereg nowych rozwiązań, takich jak: praca zdalna i możliwość odmowy jej wykonywania, ochrona przed zwolnieniem w przypadku umów na czas określony oraz umów na zastępstwo, obowiązek podania przyczyny wypowiedzenia, ochrona stosunku pracy sygnalistów, kontrola trzeźwości pracowników, urlop opiekuńczy oraz zwolnienie z powodu sytuacji losowych.

Zmiany te wywołują wiele rozbieżności interpretacyjnych, co rodzi praktyczne pytania, m.in. jak uzasadnić odrzucenie tzw. wiążącego wniosku pracownika o pracę zdalną. Wyzwaniem pozostaje także prawidłowe rozumienie pracy zdalnej jako uprawnienia wspierającego równowagę między życiem zawodowym a prywatnym (work-life balance).

19 marca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy, wprowadzająca m.in. uzupełniający urlop macierzyński. Pracownicy zyskali nowe uprawnienia (dodatkowa ochrona pracowników – rodziców przez rozwiązaniem umowy o pracę), ale dla pracodawców oznacza to dodatkowe obowiązki, związane z dokumentacją pracowniczą.

W trakcie szkolenia prelegentka omówi najnowsze zmiany w Kodeksie pracy oraz ostatnie zmiany w rozporządzeniu w sprawie dokumentacji pracowniczej. Rozporządzenie to określa m.in. zakres prowadzenia dokumentacji pracowniczej, obejmującej dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników. Zmiany wiążą się z wprowadzeniem i koniecznością dokumentowania dodatkowego uprawnienia dla pracowników – uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.

W trakcie szkolenia prelegentka omówi również planowane zmiany w Kodeksie pracy (numer projektu UD183 z dnia 13.01.2025 r.), dotyczące m.in. zmiany definicji mobbingu oraz wynikających z tego dodatkowych obowiązków dla pracodawców.

Przyjęte przez rząd zostały istotne zmiany związane z przejrzystością wynagrodzeń - dotyczące m. in. ujawniania wysokości wynagrodzenia na etapie rekrutacji - ustawa z dnia 4.06.2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy.

12.09.2025 r. Sejm przyjął tzw. ustawę stażową. Zakłada ona, że do stażu pracy wliczają się okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz pracy na podstawie umów zleceń. Okresy te będą potwierdzane specjalnym zaświadczeniem wydawanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nowe przepisy ustawy obowiązują od 1.01.2026 r. - dla pracodawców z sektora finansów publicznych, pierwszego dnia miesiąca po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy – staną się obowiązkowe dla pracodawców spoza sektora publicznego. Ta rewolucyjna zmiana również będzie omówiona na naszym szkoleniu.

Na szkoleniu omówimy również podpisaną w dniu 2.04.2026 r. przez Prezydenta RP ustawę o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. Najważniejszym założeniem ustawy jest nadanie okręgowym inspektorom pracy uprawnień do wydawania decyzji przekształcających nieprawidłowo zawartą umowę, np. umowę zlecenia w umowę o pracę. Nie będzie to jednak jednoosobowa decyzja inspektora.

W dniu 17 lutego 2026 r. Rada Ministrów oficjalnie przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu pracy przygotowany przez resort pracy, a 25 marca 2026 r. w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (druk nr 2289). Projekt ten ma na celu uporządkowanie definicji deliktów prawa pracy związanych z występowaniem różnych form przemocy w miejscu pracy w sposób, który poprawi informacyjną funkcję przepisów oraz zapewni ich lepsze rozumienie zarówno przez pracodawców, którzy już dzisiaj są adresatami szeregu obowiązków związanych z zapewnieniem ochrony godności oraz innych dóbr osobistych pracowników, jak i pracowników. Projekt m.in. zmienia definicję dyskryminacji bezpośredniej, wprowadza definicję „dyskryminacji przez założenie” i „dyskryminacji przez skojarzenie”, ujednolica zdefiniowane formy molestowania (prostego) i jego formy kwalifikowanej (molestowania seksualnego), na wzór obowiązujących przepisów względem molestowania seksualnego, jako działań występujących fizycznie, werbalnie i pozawerbalnie. Ponadto w projekcie uproszczono definicję mobbingu przez uznanie, że jego podstawową cechą jest uporczywe nękanie pracownika, jednocześnie zdefiniowano pojęcie uporczywości. 

Szkolenie ma na celu uporządkowanie i przedstawienie najnowszej wiedzy z zakresu prawa pracy, w szczególności w kontekście praktycznych problemów stosowania prawa pracy w 2026 r. Uczestnicy dowiedzą się, jak właściwie interpretować i stosować nowe przepisy w codziennej pracy, zwłaszcza w działach kadr i HR.

Główne cele szkolenia:

• Omówienie najnowszych zmian w przepisach prawa pracy, w tym planowanych w 2026 roku zmian w obszarze mobbingu oraz przyjętych zmian w zakresie stażu pracy oraz przejrzystości wynagrodzeń przed zatrudnieniem.
• Przedstawienie nowych uprawnień PIP, wynikających z ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
• Rozwój praktycznych umiejętności wdrażania nowych regulacji w organizacjach.
• Wyjaśnienie pojawiających się w praktyce problemów interpretacyjnych.

Szkolenie pozwoli uczestnikom skuteczniej realizować obowiązki zawodowe, zgodnie z aktualnymi wymogami prawnymi.

Podczas szkolenia zostaną szczegółowo omówione takie zagadnienia jak:

• Zaliczanie do stażu pracy m.in.:
  • okresów prowadzenia pozarolniczej działalności oraz współpracy z osobą prowadzącą działalność,
  • okresów zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
  • okresów wykonywania umowy zlecenia.
• Nowe uprawnienia PIP, wynikające z ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w tym:
  • uprawnienie PIP do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę,
  • przeprowadzanie przez PIP zdalnych kontroli,
  • zwiększenie maksymalnej wysokości grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym.
• Mobbing od 2026 r. (druk sejmowy nr 2289)
  • Przyjęcie nowej definicji mobbingu.
  • Zdefiniowanie dolnego, wyższego progu wysokości zadośćuczynienia za stosowanie mobbingu.
  • Nowy rozkład ciężaru dowodu w sprawach o mobbing.
• Ustawa z dnia 4.06.2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy wprowadzająca niektóre postanowienia Dyrektywy UE 2023/970 w sprawie przejrzystości i równości wynagrodzeń w zakładzie pracy.
• Work-life balance i work-life integration.
  • Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i opieką.
  • Ochrona trwałości zatrudnienia wynikająca z pełnienia funkcji rodzicielskich.
• Nowe uprawnienia pracownicze.
  • Urlop opiekuńczy – komu przysługuje?
  • Uzupełniający urlop macierzyński – komu i na jakich zasadach należy go udzielać?
  • Uzupełniający urlop macierzyński – jak go prawidłowo udokumentować?
  • Zwolnienie od pracy z powodu sytuacji losowych – przesłanki oraz maksymalny wymiar.
• Szkolenia pracowników.
  • Szkolenie na polecenie pracodawcy a szkolenie za jego zgodą – różnice i zasady.
• Umowy o pracę.
  • Nowe zasady zawierania i rozwiązywania umów na okres próbny.
  • Zasady wypowiadania umów na czas określony.
• Dodatkowa aktywność zawodowa.
  • Zgoda pracodawcy na dodatkową pracę – czy może ograniczać pracownika?
• Praca zdalna.
  • Regulacje pracy zdalnej w miejsce telepracy.
  • Wprowadzenie pracy zdalnej na podstawie regulaminu.
• Ochrona sygnalistów.
  • Definicja sygnalisty w świetle prawa pracy.
  • Możliwość rozwiązania stosunku pracy z sygnalistą.
• Kontrola trzeźwości pracowników.
  • Zasady kontroli trzeźwości pracowników oraz osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych.
• Skuteczność wypowiedzeń.
  • Wysłanie wypowiedzenia pocztą – kiedy uznaje się je za doręczone?

Dla kogo jest to szkolenie? 

Szkolenie przeznaczone jest dla pracowników działów HR, kadr, płac oraz osób zarządzających tymi działami, a także dla osób pełniących funkcje pracodawców albo ich reprezentujących.

1. Rewolucyjne zmiany w naliczaniu stażu pracy od 1 stycznia 2026. Zaliczanie do stażu pracy m.in.:

•  okresów prowadzenia pozarolniczej działalności oraz współpracy z osobą prowadzącą działalność,
• okresów zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
• okresów wykonywania umowy zlecenia.

2. Nowe uprawnienia PIP, wynikające z ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w tym:

• uprawnienia PIP do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę,
• przeprowadzanie przez PIP zdalnych kontroli.

3. Informacja o warunkach zatrudnienia w 2026.

• Co powinna zawierać informacja o warunkach zatrudnienia?
• Kiedy i w jakiej formie należy spełnić ten obowiązek?

4. Umowa na okres próbny w 2026.

• Jakie są zasady zawierania umów na okres próbny?
• Co powinna przewidywać umowa na okres próbny?

5. Wniosek o zmianę warunków pracy.

• Jak wnioskować? – termin i forma.
• Czego może dotyczyć ten wniosek?

6. Dodatkowa ochrona przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem bez wypowiedzenia stosunku pracy pracowników – rodziców od 19 marca 2025 r.

• Komu będzie przysługiwała?
• Na jakich zasadach będzie obowiązywała?

7. Uzupełniający urlop macierzyński od 19 marca 2025 r.

• Komu będzie przysługiwał?
• Uzupełniający urlop macierzyński – jak go prawidłowo dokumentować?

8. Równoległe dodatkowe zatrudnienie.

• Czy pracodawca może w tym zakresie ograniczać pracownika?
• Umowa o zakazie konkurencji – czy warto ją zawierać?

9. Urlop opiekuńczy.

• Na czym polega urlop opiekuńczy i komu przysługuje?
• Wymiar urlopu opiekuńczego.
• W jakim terminie i w jakiej formie należy złożyć wniosek?

10. Zwolnienie od pracy z powodu sytuacji losowych.

• Jakie są przesłanki ubiegania się o to zwolnienie od pracy?
• Jaki jest maksymalny wymiar tego zwolnienia i od czego zależy?
• Jak wnioskować o zwolnienie? – termin i forma.
• Kiedy pracodawca jest związany wnioskiem pracownika?
• Zasady wynagradzania pracownika podczas korzystania ze zwolnienia.

11. Elastyczna organizacja czasu pracy.

• Co to jest elastyczna organizacja pracy?
• Kto może złożyć wniosek o elastyczną organizację czasu pracy?
• Co musi zawierać wniosek, w jakim terminie i w jakiej formie go składać?
• Czy ten wniosek wiąże pracodawcę?
• Elastyczna organizacja pracy a ochrona przed zwolnieniem – na czym to polega?

12. Wypowiedzenie stosunku pracy.

• Jak skutecznie wypowiedzieć umowę o pracę?
• Zdalne wypowiedzenie umowy - na co zwrócić uwagę?
• Wysłanie wypowiedzenia pocztą – kiedy następuje skuteczne doręczenie?
• Jakie przyczyny wypowiedzenia podać by nie narazić się na przywrócenie pracownika do pracy przez sąd?
• Kto i w obecności kogo wręcza wypowiedzenie?
• Kiedy działa ochrona przed wypowiedzeniem.

13. Szkolenia pracowników.

• Szkolenia a czas pracy.
• Szkolenie na polecenie pracodawcy a szkolenie za zgodą pracodawcy – jaka jest różnica?

14. Ochrona trwałości zatrudnienia z tytułu pełnienia funkcji rodzicielskich.

• Komu przysługuje szczególna ochrona przed zwolnieniem?
• Kiedy pracownik zyskuje ochronę?
• W jakich sytuacjach ochrona przed zwolnieniem nie obowiązuje i jakie są obowiązki pracodawcy w tym zakresie?
• Co z umowami na okres próbny zawartymi na okres nieprzekraczający jednego miesiąca?
• Jak wygląda ochrona przed zwolnieniem w przypadku umowy na czas określony i umowy na zastępstwo?
• Dopuszczenie do pracy po zakończeniu urlopów rodzicielskich – jakie są obowiązki pracodawcy po zmianie przepisów?

15. Praca zdalna.

• Na czym polega praca zdalna całkowita a na czym częściowa?
• Czym jest tzw. okazjonalna praca zdalna?
• Kiedy pracodawca może polecić pracę zdalną?
• Czy pracownik może odmówić wykonania polecenia pracy zdalnej?
• Jak i kiedy pracodawca może kontrolować pracownika wykonującego pracę zdalnie?
• Praca zdalna jako uprawnienie z zakresu work life balance – kiedy wniosek pracownika wiąże pracodawcę?
• Wnioskowanie i rezygnacja z pracy zdalnej – w jakim trybie to następuje?
• Zwrot kosztów Internetu, prądu oraz eksploatacji własnego sprzętu – czy jest to konieczne?

16. Kontrola trzeźwości pracowników.

• Przesłanki i zakres kontroli – kiedy wprowadzenie kontroli jest możliwe?
• Kto i kiedy przeprowadza kontrolę?
• Co powinien zrobić pracodawca, gdy wynik badania będzie pozytywny?

17. Ochrona sygnalistów w 2026.

• Kto jest sygnalistą?
• Na czym polega ochrona sygnalisty i jakie są warunki jej obowiązywania?
• Czy z sygnalistą można rozwiązać stosunek pracy?

18. Mobbing (druk sejmowy nr 2289).

• Uproszczenie definicji mobbingu.
• Odpowiedzialność pracodawcy za mobbing.
• Ujednolicenie zdefiniowanych form molestowania i zastosowanie tej samej zasady do mobbingu.
• Nowy rozkład ciężaru dowodu w sprawach o mobbing.
• Zdefiniowanie dolnego progu wysokości zadośćuczynienia za stosowanie mobbingu.
• Uzupełnienie kodeksowego katalogu obowiązków pracodawcy.
• Wskazanie dodatkowych cech mobbingu.
• Zwolnienie pracodawcy z odpowiedzialności cywilnoprawnej względem pracownika za wystąpienie mobbingu.

19. Ustawa z dnia 4.06.2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy wprowadzająca niektóre postanowienia Dyrektywy UE 2023/970 w sprawie przejrzystości i równości wynagrodzeń w zakładzie pracy.

20. Ustawa 18.12.2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. 2026 poz. 26) - nowa definicja aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy, nowe zasady wystawiania zwolnień lekarskich przy więcej niż jednym pracodawcy.